Niyazi Nişancık

Bir Şarkı Neden Bizi Yıllar Öncesine Götürür?

Hayatta bazı sesler vardır ki, aradan ne kadar zaman geçerse geçsin hafızamızın bir köşesinde yaşamaya devam eder. Bir okul zilinin sesi, çocukluğumuzdaki mahallenin sabah telaşı, eski bir tren istasyonunda duyulan anonslar ya da bir yaz akşamı uzaktan gelen düğün müziği... Fakat bunların arasında insan ruhuna en derinden dokunan şey belki de müziktir.

Bazen sıradan bir gün yaşarken, radyoda çalan bir şarkı bütün planlarımızı altüst edebilir. O ana kadar yaptığımız iş ne kadar önemli görünüyorsa görünsün, birkaç nota duyulduğu anda zihnimiz başka bir yolculuğa çıkar. Bir anda yıllar öncesine gideriz. Belki eski bir evin balkonunda oturuyoruzdur. Belki okuldan yeni çıkmışızdır. Belki de çoktan geride kalmış insanların arasında yeniden dolaşmaya başlamışızdır.

İnsan hafızası ilginç bir yapıya sahiptir. Yaşadığımız her günü ayrıntılarıyla hatırlamayız. Hatta çoğu zaman dün ne yaptığımızı bile tam olarak anımsamayız. Ancak bir şarkı duyduğumuzda yıllardır aklımıza gelmeyen ayrıntılar birden ortaya çıkar. Eski bir sokak lambası, bir arkadaşın gülüşü, bir otobüs yolculuğu ya da uzun zamandır hatırlamadığımız bir konuşma yeniden canlanır.

Çünkü müzik yalnızca ses değildir. Müzik aynı zamanda duyguların taşıyıcısıdır. İnsan beyni yaşanan olayları zamanla silikleştirebilir ama o olaylar sırasında hissedilen duyguları çok daha uzun süre saklar. Bir şarkı çaldığında ise sadece melodiyi duymayız. O melodiyle birlikte saklanmış olan duygular da gün yüzüne çıkar.

Belki de bu yüzden bazı insanlar eski şarkıları dinlemekten vazgeçemezler. Çünkü o şarkılar yalnızca geçmişi hatırlatmaz. Aynı zamanda insanın kendisini hatırlatır. Gençliğini, umutlarını, hayallerini ve bir zamanlar kurduğu dünyayı yeniden gözlerinin önüne getirir.

Bugün teknoloji çağında yaşıyoruz. Her gün yüzlerce yeni şarkı yayınlanıyor. Sosyal medya sayesinde müzik saniyeler içinde dünyanın dört bir yanına ulaşabiliyor. Ancak bütün bu hızın içinde dikkat çeken bir gerçek var: İnsanlar hâlâ yıllar önce dinledikleri şarkılara dönüyorlar.

Neden?

Çünkü insan ruhu yalnızca yenilik peşinde koşmaz. Aynı zamanda ait olduğu duyguları da arar. Bir şarkının ilk notasında bazen çocukluğunu bulur, bazen gençliğini, bazen de artık geri gelmeyeceğini bildiği günleri...

İşte nostalji dediğimiz şey de tam olarak budur. Çoğu kişi nostaljiyi geçmişte yaşamak sanır. Oysa nostalji geçmişe saplanıp kalmak değildir. Nostalji, yaşanmış bir duygunun değerini yıllar sonra bile hissedebilmektir.

Geçmişe duyulan özlem çoğu zaman eski günlerin mükemmel olmasından kaynaklanmaz. Aslında insan çoğu zaman o günlerdeki kendisini özler. Daha genç olduğu zamanları, daha fazla umut kurabildiği günleri, hayatın henüz bilinmezliklerle dolu olduğu yılları...

Bir şarkı işte bu nedenle güçlüdür. Çünkü bize sadece geçmişi anlatmaz. Aynı zamanda kim olduğumuzu da hatırlatır. Yıllar içinde değişen hayatımızın içinde kaybettiğimizi sandığımız parçalarımızı yeniden bulmamıza yardımcı olur.

Eski bir şarkıyı dinlerken gözlerimizin dolmasının sebebi çoğu zaman şarkının kendisi değildir. O şarkının taşıdığı hikâyelerdir. Çünkü her insanın hayatında bazı şarkılar vardır ki onlar artık bir müzik eseri olmaktan çıkmıştır. Bir anıya dönüşmüştür. Bir döneme dönüşmüştür. Hatta bazen bir insana dönüşmüştür.

Belki de bu yüzden müzik dünyanın en evrensel dili olarak kabul edilir. İnsanlar farklı ülkelerde yaşayabilir, farklı diller konuşabilir, farklı kültürlere sahip olabilirler. Ancak bir melodi bazen bütün bu farklılıkları ortadan kaldırabilir. Çünkü duyguların tercümeye ihtiyacı yoktur.

Bugün yıllar önceki bir şarkıyı açıp dinlediğinizde aslında yalnızca müzik dinlemiyorsunuz. Aynı zamanda kendi hayat hikâyenizin sayfalarını da yeniden çeviriyorsunuz. Unutulduğunu sandığınız anılar sessizce yanınıza oturuyor. Eski dostlar, eski sokaklar, eski hayaller yeniden beliriyor.

Ve o an anlıyoruz ki zaman her şeyi değiştirse de bazı melodilere gücü yetmiyor.

Belki yıllar geçiyor.

Belki insanlar değişiyor.

Belki şehirler bile tanınmaz hâle geliyor.

Ama bazı şarkılar, insanın kalbinde ilk günkü yerini korumaya devam ediyor.

Çünkü zaman takvimleri yaşlandırabilir.

Ama duygularla yaşayan müzikleri asla...